fa بررسی گسست اخلاقی و عوامل مرتبط با آن در پرستاران: یک مرور دامنه‌ای پرستاری پرستاری مروری Review <p dir="rtl" lang="fa" style="text-align: justify;"><strong>مقدمه:</strong> گسست اخلاقی به‌عنوان یک سازوکار شناختی، امکان غیرفعال‌سازی انتخابی معیارهای درونی را فراهم کرده و پرستاران را در محیط‌های پرفشار بالینی در معرض رفتار مغایر با ارزش‌ها قرار می‌دهد. این مرور دامنه‌ای با هدف شناسایی و دسته‌بندی عوامل مرتبط با این پدیده انجام شد.</p> <p dir="rtl" lang="fa" style="text-align: justify;"><strong>روش کار:</strong> این مطالعه مرور دامنه‌ای بر اساس چهارچوب آرکسی و اومالی و دستورالعمل PRISMA-ScR انجام گرفت. جست‌وجوی منابع در پایگاه‌های بین‌المللی (PubMed, Scopus, Web of Science, CINAHL, Google Scholar) و داخلی (SID, Magiran) برای مطالعات ژانویه ۲۰۱۶ تا آگوست ۲۰۲۶ صورت پذیرفت. پس از غربالگری و ارزیابی کیفیت با ابزارهای CASP و MMAT، داده‌ها با تحلیل موضوعی بررسی شدند.</p> <p dir="rtl" lang="fa" style="text-align: justify;"><strong>یافته‌ها:</strong> از ۳۷۹۰ مورد شناسایی‌شده، ۱۵ مطالعه (۱۱ کمی، ۱ ترکیبی، ۳ کیفی) از کشورهای مختلف وارد بررسی شدند. عوامل مرتبط با گسست اخلاقی در ۵ طبقه اصلی دسته‌بندی شدند: ۱. عوامل جمعیت‌شناختی، فردی و شغلی؛ ۲. روان‌شناختی؛ ۳. مدیریتی و سبک‌های رهبری؛ ۴. سازمانی و محیط کار؛ ۵. سطح گسست اخلاقی. آشفتگی اخلاقی، خستگی روانی و بار کاری سنگین از عوامل افزایش‌دهنده، و تاب‌آوری و رهبری اخلاقی از عوامل محافظتی بودند.</p> <p dir="rtl" lang="fa" style="text-align: justify;"><strong>نتیجه‌گیری:</strong> گسست اخلاقی پدیده‌ای چندبعدی ناشی از تعامل فرد، روان‌شناسی، رهبری و شرایط سازمان است. پیشگیری از آن نیازمند رویکردی چندسطحی شامل توانمندی اخلاقی، بهبود جو سازمان، اصلاح سبک‌های رهبری و تأمین منابع است. همچنین انجام مطالعات طولی و مداخله‌ای برای تعیین روابط علّی پیشنهاد می‌شود.</p> <div style="text-align: justify;"></div> <p lang="en" style="text-align: justify;"><strong>Introduction:</strong> Moral disengagement, as a cognitive mechanism, enables the selective deactivation of internal standards and exposes nurses in high-pressure clinical environments to behaviors contrary to values. This scoping review was conducted to identify and categorize the factors associated with this phenomenon.</p> <p lang="en" style="text-align: justify;"><strong>Methods:</strong> This scoping review was conducted based on the Arksey and O&rsquo;Malley framework and the PRISMA-ScR guidelines. A literature search was performed in international databases (PubMed, Scopus, Web of Science, CINAHL, Google Scholar) and domestic databases (SID, Magiran) for studies published from January 2016 to August 2026. Following screening and quality assessment using CASP and MMAT tools, data were analyzed using thematic analysis.</p> <p lang="en" style="text-align: justify;"><strong>Results:</strong> Out of 3,790 identified cases, 15 studies (11 quantitative, 1 mixed-methods, 3 qualitative) from various countries were included. Factors associated with moral disengagement were categorized into 5 main groups: 1. Demographic, individual, and occupational factors; 2. Psychological factors; 3. Managerial and leadership styles; 4. Organizational and workplace environment factors; 5. Level of moral disengagement. Moral distress, psychological fatigue, and heavy workload were identified as aggravating factors, while resilience and ethical leadership served as protective factors.</p> <p lang="en" style="text-align: justify;"><strong>Conclusion:</strong> Moral disengagement is a multidimensional phenomenon resulting from the interaction of individual traits, psychology, leadership, and organizational conditions. Preventing it requires a multi-level approach including moral capacity building, improvement of the organizational climate, reform of leadership styles, and resource provision. Furthermore, conducting longitudinal and interventional studies is recommended to determine causal relationships.</p> <div style="text-align: justify;"><br> <button aria-label="کپی پاسخ" data-v-ef6b1c25="" tabindex="0" type="button"></button><button data-v-ef6b1c25="" tabindex="0" type="button"></button><button data-v-ef6b1c25="" tabindex="0" type="button"></button><button data-v-ef6b1c25="" tabindex="0" type="button"></button><button aria-label="درباره مدل سبک" data-v-ef6b1c25="" tabindex="0" type="button">سبک</button></div> گسست اخلاقی, پرستاران, عوامل جمعیت‌شناختی, عوامل روان‌شناختی, عوامل سازمانی. Demographic Factors, Moral Disengagement, Nurses, Organizational Factors, Psychological Factors. 70 89 http://ce.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1155-1&slc_lang=fa&sid=1 Sahar Haghighat سحر حقیقت haghighat_sahar85@yahoo.com No Department of Medical-Surgical Nursing, Nasibeh Faculty of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. گروه پرستاری داخلی-جراحی، دانشکده پرستاری و مامایی نسیبه، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران Hedayat Jafari هدایت جعفری hedayat2003@yahoo.com No Traditional and Complementary Medicine Research Center,Addiction Institute, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. مرکز تحقیقات طب سنتی و مکمل با گرایش اعتیاد، پژوهشکده اعتیاد، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. Masoume Arab معصومه عرب No Community Health Nursing Department, Nasibeh Faculty of Nursing and Midwifery, Mazandaran University of Medical Sciences. گروه پرستاری بهداشت جامعه، دانشکده پرستاری و مامایی نسیبه، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران. Ravanbakhsh Esmaeili روانبخش اسمعیلی r.esmaeili90@gmail.com Yes Orthopedic Research Center, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran. مرکز تحقیقات ارتوپدی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران.