Clinical Excellence

fa بررسی پیامدهای ناخواسته روان‌درمانی: یک مرور نظام‌مند Unintended Consequences of Psychotherapy: A Systematic Review روانشناسی روانشناسی مروری Review <div style="text-align: justify;">مقدمه: اگرچه روان‌درمانی یکی از مؤثرترین مداخلات در درمان اختلالات روانی به‌شمار می‌رود، مانند دیگر مداخلات بالینی می‌تواند با پیامدهای ناخواسته و عوارض جانبی همراه باشد. بااین&rlm;حال، مفهوم، شیوع و پیامدهای این عوارض هنوز در متون علمی به‌طور جامع و نظام‌مند بررسی نشده‌اند. هدف مطالعه حاضر، مرور نظام‌مند پژوهش‌های منتشرشده درباره عوارض جانبی و تجربیات منفی مرتبط با روان‌درمانی در یک دهه گذشته است. مواد و روش‌ها: این مرور نظام‌مند با جست&rlm;وجوی هدفمند در پایگاه‌های اطلاعاتی؛ PubMed، Google Scholar، PsycINFO، Scopus و پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (SID) برای مطالعات منتشرشده بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۵ انجام شد. پس از غربال‌گری، براساس معیارهای ورود و خروج، دوازده مطالعه واجد شرایط وارد تحلیل نهایی شدند. داده‌ها با تمرکز بر نوع عوارض، میزان شیوع، علل احتمالی و ویژگی‌های رویکردهای درمانی تحلیل شدند. یافته‌ها: عوارض جانبی روان‌درمانی متنوع، چندوجهی و گاه چشمگیر هستند و شامل تشدید علائم، افزایش اضطراب و افسردگی، اختلالات شناختی، احساس ناکامی، قطع زودهنگام درمان و تضعیف رابطه درمانی می‌شوند. برخی مطالعات با تعریف گسترده‌تر از تجربه ناخوشایند، شیوعی تا ۹۵ درصد گزارش کرده‌اند، هرچند بروز عوارض شدید یا پایدار کمتر است. نبود تعاریف مفهومی دقیق، ضعف در ابزارهای سنجش و تفاوت در روش‌های گزارش‌دهی از چالش‌های اصلی در شناسایی و مدیریت این عوارض محسوب می‌شوند. استنتاج: عوارض جانبی روان‌درمانی واقعیتی قابل‌ توجه در فرایند درمان روان‌شناختی هستند که در بسیاری از نظام‌های درمانی و آموزشی نادیده گرفته می‌شوند. طراحی چهارچوب‌های مفهومی و اخلاقی روشن، توسعه ابزارهای معتبر ارزیابی و آموزش نظام‌مند درمانگران برای شناسایی و مدیریت این پیامدها، از الزامات ارتقای ایمنی روان‌درمانی به‌ شمار می‌روند.  </div> <div style="text-align: justify;">Background and purpose: Although psychotherapy is considered one of the most effective interventions for mental disorders, like any clinical intervention, it may be accompanied by unintended consequences and side effects. However, the concept, prevalence, and outcomes of such adverse effects have not yet been comprehensively and systematically examined in the literature. The present study aimed to conduct a systematic review of published research on the side effects and negative experiences related to psychotherapy over the past decade. Materials and Methods: This systematic review was conducted through a targeted search of such databases as PubMed, Google Scholar, PsycINFO, Scopus, and the Scientific Information Database (SID) for studies published between 2013 and 2025. After screening based on inclusion and exclusion criteria, 12 eligible studies were included in the final analysis. The data were analyzed with a focus on the types of adverse effects, their prevalence, possible causes, and characteristics of therapeutic approaches. Results: The side effects of psychotherapy are diverse, multifaceted, and sometimes pronounced, including symptom exacerbation, increased anxiety and depression, cognitive disturbances, feelings of frustration, premature termination of treatment, and weakening of the therapeutic relationship. Some studies, using a broader definition of adverse experiences, have reported a prevalence of up to 95%, although the occurrence of severe or persistent effects is less common. The lack of precise conceptual definitions, limitations in measurement tools, and variability in reporting methods remain major challenges in identifying and managing these adverse effects. Conclusion: Psychotherapy side effects represent a significant reality within the therapeutic process, yet they are often overlooked in clinical and educational systems. Developing clear conceptual and ethical frameworks, validated assessment tools, and structured training for therapists in identifying and managing such outcomes are essential steps toward enhancing psychotherapy safety.  </div> روان‌درمانی, عوارض جانبی, پیامدهای ناخواسته, شکست درمان, مرور نظام‌مند. Adverse Outcomes, Psychotherapy, Side Effects, Systematic Review, Treatment Failure. 52 63 http://ce.mazums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1098-1&slc_lang=fa&sid=1 Hadi Pordel هادی پردل H.PORDEL2@YAHOO.COM 10031947532846005780 10031947532846005780 Yes Ph.D. in Clinical Psychology, Faculty of Humanities, Shahed University, Tehran, Iran. دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران. Rohollah Abbasi روح‌ اله عباسی 10031947532846005781 10031947532846005781 No Department of Clinical Psychology, Faculty of Humanities, Shahed University, Tehran, Iran. استادیار، گروه روان‌شناسی بالینی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.