چکیده
مقدمه: جنگها و تنشهای معاصر خاورمیانه از عوامل تهدیدکننده سلامت روان کودکان و نوجوانان هستند و میتوانند پیامدهای گستردهای بر رشد روانی و اجتماعی آنان بر جای گذارند. پژوهش حاضر با هدف تلفیق شواهد درباره پیامدهای روانشناختی جنگها و تنشهای خاورمیانه بر سلامت روان و تابآوری کودکان و نوجوانان و تبیین دلالتهای آن برای ایران انجام شد.
مواد و روشها: این پژوهش از نوع مرور تلفیقی بود. جستوجوی نظاممند در پایگاههای PubMed، Scopus، Web of Science، PsycINFO، ScienceDirect و منابع فارسی انجام شد. پس از غربالگری و ارزیابی مطالعات، بیست مطالعه واجد شرایط وارد سنتز نهایی شدند. دادهها با استفاده از تحلیل مضمون و در چهارچوب نظری برونفنبرنر و مدل تابآوری مستن تحلیل شدند.
یافتهها: اختلال استرس پس از سانحه، اضطراب، افسردگی، مشکلات تنظیم هیجان، اختلالات خواب و افت عملکرد تحصیلی و اجتماعی از شایعترین پیامدهای روانشناختی جنگ بودند. عوامل خطر شامل مواجهه با خشونت، مرگ یا آسیب نزدیکان، آوارگی، ناامنی اقتصادی و غذایی و محتوای جنگی در رسانهها بود. در مقابل، حمایت خانوادگی و اجتماعی، محیط آموزشی ایمن، انسجام فرهنگی و دسترسی به خدمات سلامت روان بهعنوان عوامل محافظتی و تقویتکننده تابآوری شناسایی شدند. همچنین، مداخلات روانی ـ اجتماعی، خانوادهمحور، مدرسهمحور و جامعهمحور در کاهش پیامدهای روانی جنگ مؤثر بودند.
نتیجهگیری: پیامدهای روانشناختی جنگ ماهیتی چندسطحی دارند و از تعامل عوامل فردی، خانوادگی، آموزشی و اجتماعی تأثیر میپذیرند. توسعه مداخلات مبتنیبر خانواده، مدرسه و جامعه، همراه با ارتقای سواد رسانهای و گسترش خدمات سلامت روان، میتواند در کاهش آثار منفی تنشهای منطقهای در سلامت روان کودکان و نوجوانان در ایران مؤثر باشد.
نوع مطالعه:
مروری |
موضوع مقاله:
روانشناسی دریافت: 1405/4/4 | پذیرش: 1405/5/5 | انتشار: 1405/8/10