گروه روانپرستاری، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران.
چکیده: (2 مشاهده)
نگرانی از تصویر بدنی، یک پدیدۀ چندوجهی و فراگیر است که فراتر از نارضایتی صرف از ظاهر، به چالشی جدی در حوزۀ سلامت روانی-جسمانی تبدیل شده است. هدف مطالعۀ حاضر، مرور روایی نظریات، اهمیت، پیامدها و راهکارهای کنترل نگرانی از تصویر بدنی طراحی و اجرا شد. براساس اهداف پژوهش، جستوجوی گستردهای در پایگاههای اطلاعاتی PubMed/Medline، Scopus، Web of Science، PsycINFO، Google Scholar، SID، و Magiran با استفاده از کلیدواژههای انگلیسی و فارسی مرتبط با نگرانی از تصویر بدنی، نارضایتی بدنی، شرم از بدن و رویکردهای نظری تا سال ۲۰۲۶ انجام گرفت. معیارهای ورود شامل مقالات منتشرشده در مجلات معتبر علمی-پژوهشی، زبان انگلیسی یا فارسی، دسترسی به متن کامل و ارتباط محتوایی با ابعاد نظری، کارکردی و جمعیتهای مختلف بود. یافتهها در چهار محور اصلی دستهبندی شدند: ۱) تعاریف و ابعاد نگرانی از تصویر بدنی (ادراکی، شناختی-هیجانی، رفتاری)، ۲) نظریهها و مدلهای پایه (روانتحلیلی، شناختی-رفتاری، اجتماعی-فرهنگی، مقایسۀ اجتماعی، طرحواره و شناختی-اجتماعی)، ۳) پیامدهای سلامت روانی-جسمانی (اضطراب، افسردگی، کاهش عزتنفس، اختلالات خوردن، اجتناب اجتماعی و افت کیفیت زندگی)، و ۴) مداخلات و راهکارهای کاربردی (آموزش سواد رسانهای و سلامت جسمانی، درمان شناختی-رفتاری، فناوریهای دیجیتال و مداخلات فرهنگی-اجتماعی). پدیدۀ نگرانی از تصویر بدنی ریشه در تعامل پیچیدۀ عوامل فردی، شناختی، اجتماعی و فرهنگی دارد. با توجه به شیوع چشمگیر در میان نوجوانان و بزرگسالان، این پدیده به یک مسئلۀ سلامت عمومی تبدیل شده که نیازمند پاسخهای نظاممند و بینرشتهای است. ازاینرو، سیاستگذاران و متخصصان سلامت باید با تدوین راهبردهای ملی، تقویت برنامههای آموزشی مبتنیبر سواد رسانهای، توسعۀ مداخلات دیجیتال در دسترس و طراحی رویکردهای فرهنگی-اجتماعی هماهنگ با ارزشهای بومی، زمینه توانمندسازی افراد را دربرابر استانداردهای غیرواقعی زیبایی فراهم کنند. چنین اقدامی میتواند از بروز پیامدهای وخیم این پدیده پیشگیری کرده و به ارتقای سلامت روانی-جسمانی و بهبود کیفیت زندگی همۀ افراد جامعه کمک کند.
نوع مطالعه:
مروری |
موضوع مقاله:
روانشناسی دریافت: 1404/9/22 | پذیرش: 1405/1/15 | انتشار: 1405/1/15