مقدمه: گسست اخلاقی به‌عنوان یک سازوکار شناختی، امکان غیرفعال‌سازی انتخابی معیارهای درونی را فراهم کرده و پرستاران را در محیط‌های پرفشار بالینی در معرض رفتار مغایر با ارزش‌ها قرار می‌دهد. این مرور دامنه‌ای با هدف شناسایی و دسته‌بندی عوامل مرتبط با این پدیده انجام شد.

روش کار: این مطالعه مرور دامنه‌ای بر اساس چهارچوب آرکسی و اومالی و دستورالعمل PRISMA-ScR انجام گرفت. جست‌وجوی منابع در پایگاه‌های بین‌المللی (PubMed, Scopus, Web of Science, CINAHL, Google Scholar) و داخلی (SID, Magiran) برای مطالعات ژانویه ۲۰۱۶ تا آگوست ۲۰۲۶ صورت پذیرفت. پس از غربالگری و ارزیابی کیفیت با ابزارهای CASP و MMAT، داده‌ها با تحلیل موضوعی بررسی شدند.

یافته‌ها: از ۳۷۹۰ مورد شناسایی‌شده، ۱۵ مطالعه (۱۱ کمی، ۱ ترکیبی، ۳ کیفی) از کشورهای مختلف وارد بررسی شدند. عوامل مرتبط با گسست اخلاقی در ۵ طبقه اصلی دسته‌بندی شدند: ۱. عوامل جمعیت‌شناختی، فردی و شغلی؛ ۲. روان‌شناختی؛ ۳. مدیریتی و سبک‌های رهبری؛ ۴. سازمانی و محیط کار؛ ۵. سطح گسست اخلاقی. آشفتگی اخلاقی، خستگی روانی و بار کاری سنگین از عوامل افزایش‌دهنده، و تاب‌آوری و رهبری اخلاقی از عوامل محافظتی بودند.

نتیجه‌گیری: گسست اخلاقی پدیده‌ای چندبعدی ناشی از تعامل فرد، روان‌شناسی، رهبری و شرایط سازمان است. پیشگیری از آن نیازمند رویکردی چندسطحی شامل توانمندی اخلاقی، بهبود جو سازمان، اصلاح سبک‌های رهبری و تأمین منابع است. همچنین انجام مطالعات طولی و مداخله‌ای برای تعیین روابط علّی پیشنهاد می‌شود.